“Çok gezen mi bilir çok okuyan mı bilir?” konusu hemen hepimizin bir dönem kafa patlattığı klişe tartışmalardan bir tanesi. Geçenlerde FriendFeed‘de yine bu konuyla ilgili bir girdi görünce aklıma yıllar önce duyduğum bir hikaye geldi. İlginçtir, hikayeyi çok net hatırlamakla birlikte bu hikayeyi bana kimin aktardığını hatırlamıyorum. Eğer aşağıdaki hikayeyi anlatan kişi bu yazımı okuyorsa yorumlarda belirtebilirse sevinirim.

Yıllar yıllar önce Evliya Çelebi’nin yolunun düştüğü kasabaların birinde biyoloji ile ilgili çalışmalar yapan bir bilim adamı varmış. Bu bilim adamı yaşamının son 40 yılını canlıların üreme yöntemleriyle ilgili genel geçer bir kural bulmaya adamış. Gözlemlerinden, deneylerinden ve o ana kadar okuduğu kaynaklardan yola çıkarak hangi canlıların yumurtayla hangi canlıların doğurarak ürediği noktasında genel bir çıkarımda bulunanamış. Evliya Çelebi de ünü yayılan bu bilim adamıyla tanışmak istemiş. Ve buluştuklarında şöyle demiş:

Son 40 yılını, neredeyse tüm ömrünü canlıların üreme yöntemlerini araştırmak üzere harcadığını duydum. Keşke daha önce karşılaşsaydık, ben sana hemen söylerdim. Kulakları görünür biçimde dışarıda olan canlılar doğurarak, kulakları gözükmeyen canlılar da yumurtayla ürer.

Evliya Çelebi’nin bu genellemesinin doğruluğundan daha çok (ki bildiğim kadarıyla istisnaları var, örneğin akvaryum balıkları), kendisinin 40 yıl harcanmış ve dönemine göre bilimsel bir çalışmanın sonucuna gezi tecrübesiyle varabilmesi daha etkileyici. Bu yazıyı burada noktalıyor, “Yurtdışında eğitim ve yurtdışında yaşamak hakkında başka bir yazıyla bu noktaya geri döneceğim.” diye not alıyorum.

İrlanda’da 1845-1850 yılları arasında patates, kısmi ürün kaybına neden olan bir parazit istilasına uğradı. O dönemde büyük çoğunluğu tarıma bağlı İrlanda halkının 1 milyona yakını, bunun üzerine baş gösteren kıtlık sonucu kıtlıkla ilişkili hastalıklardan hayatını kaybederken, pek çoğu da Amerika Birleşik Devletlerine göç etti. Bu sırada İrlanda asilzadeleri de çeşitli ülkelerden İrlanda halkına yardım çağrısında bulundur.

Konuya ilişkin AA muhabirine bilgi veren Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanı Önder Bayır, Osmanlı parasıyla 1000 altın lira değerindeki yardımın, dönemin İngiliz Büyükelçisi Mösyö Velsle kanalıyla İrlanda halkına iletildiğini aktardı.

Önder Bayır, İrlanda’ya yapılan yardım sonucunda teşekkür mektubunun gönderilmesinin yanı sıra, bu yardımın anısına İrlanda’nın başkenti Dublin yakınlarındaki Drogheda adlı kentin belediye binasına da bir teşekkür plaketi asıldığını sözlerine ekledi.

Bazı kaynaklar Drogheda şehrinin ve Drogheda United takımının amblemindeki ay ve yıldızın Osmanlı’nın bu yardımı üzerine dahil edildiğini belirtiyor. Ancak bazı kaynaklar ise bunun bir şehir efsanesi olduğunu ve ay yıldızın amblemde yer bulmasının bu olayla ilgisi bulunmadığını ortaya koyuyor. Amblemlerinde ay yıldız bulunması ve renklerinin de aynı olması nedeniyle Trabzonspor ve Drogheda United takımları birbirlerini kardeş kulüpler olarak ilan etmişler.

Amblemdeki ay ve yıldızın kaynağı ve nedeni tartışmalı olsa da, yardım konusunda teşekkür mektubu bulunması ve Topkapı Müzesi’nde sergilemesi olayı doğruluyor. Yukarıdaki alıntıda da bahsedilen kentin o dönemdeki belediye binasına, bugünkü Westcourt Hotel binasına asılı olan teşekkür plaketini görüntülemek üzere geçtiğimiz hafta başında yollara düştük. İşte tarihe ışık tutacak belgeler:

İlk defa oturduğumuz apartmanda karşılaştığım, çok hoşuma giden alışkanlıklardan birisi apartman sakinlerinin okudukları kitapları bedelsiz olarak diğer apartman sakinleriyle paylaşması oldu. Tunç Kılınç’ın başlattığı Faili Meçhul Kıyak Hareketi’ne çok benzemesi ve “Türk insanı okumaktan hoşlanmıyor” genel yargısından dolayı bunu bloguma taşımaya karar verdim. Eğer okuduğumuz kitaplar başucu kitaplarımız değilse ya da kütüphanemizde bulunması çok gerekli değilse neden diğer apartman sakinleriyle paylaşmayalım ki? Üstelik bu kitabı okuyan herhangi bir kişinin vizyonunu, hayata bakışını olumlu yönde değiştirmeye, okumaya teşvik etmeye neden oluyorsak bu bizim için de büyük bir mutluluk olmaz mı?

Ne dersiniz denemeye değmez mi? Eğer siz de apartmanınızda bu uygulamayı hayata geçirirseniz deneyimlerinizi, yorumlarınızı bu yazıya ekleyebilirsiniz.

Bu seferki İstanbul yolculuğum iş gezisi niteliği taşıyordu ve Pazartesi – Cuma arası 5 iş günümü alacak toplantıları içermekteydi. Ancak, öncesi ve sonrasındaki hafta sonu kendime vakit ayırarak eş dost buluşmaları yapabilmem “Hem ziyaret hem ticaret” atasözüne uygun bir gezi yapmamı sağladı. Biraz uzak kalındığında İstanbul kendisini şiddetle özlettiğinden, her seferinde – belki de beklentilerimi çok yükselttiğimden – beni hayal kırıklığına uğratan yanları olmuştu. Bu kimi zaman trafik, kalabalık, aşırı sıcak gibi kronik etkenlerden olabilirken, kimi zaman da turist olarak İstanbul’a gelen herkesin yaşayabileceği türlü olumsuzluklar yüzünden kaynaklanabiliyordu. Ancak bu sefer özlediğim İstanbul ile yaşadığım İstanbul’un bire bir örtüştüğünü söyleyebilirim. Birkaç konu başlığı altında bu geziyi özetlemek gerekirse:

Yemekler

“Siz Türkler, öğünlerde yemek yiyorsunuz, diğer zamanlarda da bir sonraki öğünde ne yiyeceğinizi ya da geçmişte yediğiniz çok güzel bir yemeği konuşuyorsunuz. Dolayısıyla hayatınız yemekten ibaret” yorumu yapan sevgili Belçikalı arkadaşımı doğrularcasına, her Türkiye ve(ya) gezisinde olduğu gibi yemek en önemli konulardan bir tanesiydi. Misafirlik ünvanına da sahip olmanın getirdiği avantajla evde özenle hazırlanan kahvaltılardan, öğleden sonra çay, börek pasta seanslarına, sonra dışarı çıkılarak Dublin’de “Bu yok, şu yok…” motivasyonuyla hücum edilen restoranlara kadar yemek kısmı her zamanki gibi harikaydı. Akşam yemeklerinin eksiksiz bir şekilde dışarıda ve önceden seçilmiş iyerlerde yenilmesine tabi ki dikkat edildi.

Beşiktaş

Hiç planda olmayan ama ikinci sırada olmayı savaşarak hakeden diğer önemli olay ise Beşiktaş’ın 2008-2009 sezonundaki şampiyonluğunu ilanı oldu. Şampiyonluk maçının olduğu günün sabahı başlayarak tam 3 gün  boyunca (buradaki ‘tam’ kelimesi pekiştirme amacı taşımamakta, olayın bizzat kendisini tanımlamak için kullanılmıştır.) Beşiktaş ve Taksim arasındaki Çarşı, Köyiçi, Kazan ve önündeki meydan, İstiklal Caddesi alanlarında yoğunlaşan sevgi gösterileriyle yer yer İstanbul sakinlerine sıkıntılı anlar yaşatsa da hatırlamaya değer anlar olarak tarihe geçti. Maçın bir gün sonrasında Taksim’den Bostancı dolmuşlarına bindiğimde bu olayla bağlantılı olarak ilginç bir enstantane de yaşadım. Tam Kazan’ın önündeki yola yaklaştığımızda şöför arkadaşımız şöyle dedi: “Bu sefer de yolu kapatırlarsa ayağımı gazdan kesmeyeceğim. Şahitsiniz kesersem namerdim.” Neyse ki yol kapanmadı da sağ salim Bostancı’ya vardık.

Bu arada Çarşı demişken, Çarşı’nın fazla kiloya da karşı olduğunu öğrenmiş oldum.

İstiklal Caddesi, Eylemler, Ara Sokaklar

İstiklal Caddesi her zamanki gibi çok güzeldi. Artık uzak kaldığımdan mıdır, yoksa üniversite yıllarına – ki en güzel yıllar diyebiliriz kolaylıkla – ilişkin anıların İstiklal Caddesi’nde yoğunlaşmasından mıdır bilinmez, İstiklal Caddesi’ni halen İstanbul’da yaşayan arkadaşlardan daha fazla sevdiğimi hissettim. Günün değişik saatlerinde yapılan eylemler nedeniyle zaman zaman Galatasaray Lisesi taraflarında polis caddeyi geçişe tamamen kapattı, böylece Nevizade’ye inmek için ara sokakları kullanarak yarım çember çizmek durumunda kaldığımız anlar oldu. Ara sokaklarıyla, sokak müzisyenleriyle, grafitileriyle ve tabi ki arkadaş sohbetleriyle çok iyi geldi İstiklal Caddesi bana.

Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul

Gitmişken tepeden bakmamak olmazdı

Bir nevi kanalizasyon ve su tesisatı hizmeti veren bir firmaya ait araç:

Blackrock’taki ikinci el pazarı: